หยุด (3)ศาสตราจารย์ ดร. หยุด แสงอุทัยมีชื่อเดิมคือ นายสายหยุด แสงอุทัย เกิดเมื่อวันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2451 อำเภอบางกอกน้อย จังหวัดธนบุรี บิดาชื่อ นายจ๋าย แสงอุทัย มารดาชื่อ นางนุ่ม แสงอุทัย สมรสกับ นางบุหงา แสงอุทัย มีบุตรี 2 คน ได้แก่

แพทย์หญิงณัฐวดี แสงอุทัย สไตนเฮาส์
นางสาวใจงาม แสงอุทัย

ศาสตราจารย์ ดร. หยุดถึงแก่อนิจกรรม ณ โรงพยาบาลธนบุรี กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2522 สิริรวมอายุได้  71 ปี 8 เดือน 22 วัน

ศาสตราจารย์ ดร. หยุดสำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 จากโรงเรียนมัธยมโฆษิตสโมสร และเนติบัณฑิตไทยจากโรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม และสำเร็จดอกเตอร์กฎหมายเยอรมันขั้นเกียรตินิยมชั้นสูง (Magna Cumlaude) จากมหาวิทยาลัยเบอร์ลิน ประเทศสหพันธรัฐเยอรมันนี

ประวัติการรับราชการของศาสตราจารย์ ดร. หยุดที่สำคัญ ได้แก่

  • เริ่มรับราชการครั้งแรกในตำแหน่ง พลตำรวจกองฟังคดี
  • เป็นข้าราชการวิสามัญชั้นโท สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ภายหลังจากจบการศึกษาจากประเทศเยอรมนี
  • ดำรงตำแหน่งเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา เมื่อ พ.ศ. 2496 และได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นกรรมการร่างกฎหมายประจำจนกระทั่งเกษียณอายุราชการเมื่อ พ.ศ. 2511

นอกจากนี้ศาสตราจารย์ ดร. หยุด แสงอุทัย ยังได้รับราชการพิเศษเป็นกรรมการในส่วนราชการต่างๆ

ประวัติการทำงานนอกราชการเฉพาะที่สำคัญ ดังนี้

  • เป็นกรรมการป้องกันภัยทางอากาศแห่งราชอาณาจักร เมื่อ พ.ศ. 2487
  • เป็นกรรมการข้าราชการพลเรือนผู้ทรงคุณวุฒิ และเป็นกรรมการปรับปรุงกิจการศาลเมื่อ พ.ศ. 2497
  • ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นตุลาการรัฐธรรมนูญเมื่อ พ.ศ. 2519
  • เป็นราชบัณฑิตในสำนักธรรมศาสตร์และการเมือง ประเภทสังคมศาสตร์ สาขานิติศาสตร์ (รวมทั้งกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลและแผนกคดีอาญา) เมื่อ พ.ศ. 2516
  • เป็นกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติสาขานิติศาสตร์ ที่ปรึกษากฎหมายธนาคารแห่งประเทศไทยและธนาคารออมสิน เมื่อ พ.ศ. 2512

ศาสตราจารย์ ดร. หยุด แสงอุทัย เป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการร่าง และตรวจชำระสะสางหรือปรับปรุงประมวลกฎหมายอาญา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และกฎหมายอื่นๆ ของไทยเป็นจำนวนมาก ท่านจึงได้รับการยอมรับอย่างมากในทางวิชาการ ให้เป็นผู้บรรยายวิชากฎหมายของสำนักอบรมศึกษากฎหมาย เนติบัณฑิตยสภา และสถาบันการศึกษาอื่นๆ ในลักษณะวิชาต่างๆ แทบทุกแขนง และที่มีชื่อเสียงมาก คือ กฎหมายรัฐธรรมนูญและกฎหมายอาญา ซึ่งท่านได้รับตำแหน่งและเกียรติคุณทางวิชาการที่สำคัญ ดังนี้

  • ศาสตราจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • ศาสตราจารย์พิเศษ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  • ได้รับพระราชทานปริญญานิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • ได้รับพระราชทานปริญญานิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ศาสตราจารย์ ดร. หยุด แสงอุทัย ได้แต่งตำราวิชากฎหมายเอาไว้ถึง 32 เล่ม บทความในทางกฎหมายประมาณ 50 บทความ และบันทึกท้ายคำพิพากษาศาลฎีกาอีกประมาณ 200 เรื่อง ซึ่งหลายเล่มได้รับการยกย่องให้เป็นมาตรฐานทางวิชาการและใช้ในการเรียนการสอนจนถึงปัจจุบัน

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทยที่ได้รับพระราชทาน ได้แก่

–  พ.ศ. 2485 เหรียญช่วยราชการเขตภายใน (จ.ช.)

–  พ.ศ. 2496 เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา (ร.ด.ม. (ศ).)

–  พ.ศ. 2496 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)

–  พ.ศ. 2496 ทุติยจุลจอมเกล้า (ท.จ.)

–  พ.ศ. 2497 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)

–  พ.ศ. 2498 เหรียญจักรพรรดิมาลา

–  พ.ศ. 2598 มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)

–  พ.ศ. 2599 มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)

–  พ.ศ. 2510 ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ท.จ.ว.)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์จากต่างประเทศ

พ.ศ. 2510 ได้รับ บุนเดส เรพุบลิก คอชลันด์ ชั้นที่สอง (The Knight Commander s, Cross (Badge And Star) of The Order of Merit of the Federal Republic of Germany) จากสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมันนี